ontslag op staande voet

Handleiding voor werknemer: Ontslag op staande voet

Kennis Artikelen Arbeidsrecht

Wanneer u ontslag op staande voet heeft gekregen, zijn er veel verschillende zaken die door uw hoofd spelen. Moet u bezwaar maken? Moet u een juridische procedure beginnen? Is het ontslag wel geldig? Moet u naar het UWV om een ww-uitkering aan te vragen? Had u geen recht op een ontslagvergoeding? Is het verstandig om de zoektocht naar nieuw werk reeds te beginnen?

In dit artikel zal ik proberen om een antwoord te geven op de beste manier om met ontslag op staande voet om te gaan. Natuurlijk is elke situatie anders, waardoor in uw situatie een andere handelswijze beter kan zijn. Toch zijn dit handige richtlijnen.

Dit artikel wijkt wat af van de andere artikelen, in die zin, dat dit een stuk meer volledig op een onderwerp in gaat. Het artikel is daarom een heel stuk langer en is zeer geschikt om als stappenplan of handleiding te gebruiken wanneer u op staande voet bent ontslagen. Bookmark het of print het uit indien u het als handleiding wilt gaan gebruiken, dan kunt u altijd zaken terugzoeken tijdens het proces.

Als hoofdvraag geldt: Wat moet u doen wanneer u ontslag op staande voet heeft gekregen?

Niets ondertekenen en nergens mee akkoord gaan

Het is nooit verstandig om stukken van de werkgever te ondertekenen. Weet dat uw werkgever denkt dat hij een reden heeft om u te ontslaan op staande voet. Hoe goed de relatie ooit is geweest, die is nu (tijdelijk) kapot.

Zou u wel stukken ondertekenen, dan kan dat u uw ww-uitkering kosten én kan dat ervoor zorgen dat het ontslag op staande voet niet meer terug te draaien valt, dan wel dat er geen schadevergoeding of ontslagvergoeding meer te verkrijgen is.

Let wel: kán, want de stukken hoeven niet per se nadelig voor u te zijn. Het kan zo zijn dat het ondertekenen ervan juist wél gunstig is, maar daar komt u slechts achter wanneer u ze met een jurist bekijkt.

Het is belangrijk dat u dit punt volgt. Vaak hebben werknemers het idee dat een advocaat de handtekening op een ongunstig stuk nog wel recht kan breien, maar dat is lastig, zeker bij het geval van ontslag op staande voet. Ik heb het wel eens voor elkaar gekregen om door een cliënt getekende stukken alsnog van tafel te krijgen, echter, dat levert een aanzienlijke hobbel in de procedure op.

Heeft u al getekend? Niets meer aan te doen, maar zoek goede bijstand! Moet u nog tekenen? Teken niets voordat u het heeft overlegd met een deskundige en overtuigd bent dat het stuk gunstig is.

Controleer of het ontslag op staande voet geldig is

Nu u (hopelijk) niets heeft ondertekend, moet u controleren of het ontslag op staande voet eigenlijk wel geldig is. Voor een geldig ontslag op staande voet, moet er zijn voldaan aan drie voorwaarden:

  1. Er was een dringende reden om u te ontslaan. Denk aan diefstal, bedreiging, regelmatig dronkenschap of het openbaar maken van bedrijfsgeheimen;
  2. Het ontslag is ‘onverwijld’ (zo snel mogelijk) gegeven nadat de werkgever/leidinggevende het vermoeden kreeg dat er een dringende reden was om u te ontslaan;
  3. Op het moment dat u werd ontslagen, heeft de werkgever u direct de dringende reden medegedeeld.

Na deze check, kunnen zich drie mogelijkheden voordoen:

  • Was er een dringende reden om u te ontslaan, bent u onverwijld ontslagen én is u bij dat ontslaggesprek de dringende reden medegedeeld, dan is het ontslag op staande voet geldig. In dat geval kan het toch zinvol zijn om te onderhandelen met uw werkgever over het niet starten van een procedure in ruil voor het veilig stellen van uw ww-rechten. Het is een goed idee om dat niet zelf te doen, maar dat te laten doen;
  • Twijfelt u of aan een van de voorwaarden is voldaan, dan kunt in deze blogpost meer lezen over deze drie voorwaarden. Bent u daarna nog steeds niet zeker of het ontslag op staande voet terecht is gegeven, dan is het aan te raden om met een jurist contact op te nemen;
  • Is niet voldaan aan één van de drie voorwaarden, dan is het ontslag op staande voet ongeldig. Lees dan door wat u ertegen kunt doen.

Ontslag op staande voet ongeldig, misschien gewoon ontslag niet…

Indien niet aan alle drie de voorwaarden is voldaan, is het ontslag op staande voet niet terecht gegeven en kan het ongeldig worden verklaard (in juridisch jargon: ‘vernietigd’). Als het ontslag op staande voet vernietigd wordt, wil dat zeggen dat het ontslag juridisch gezien nooit is gegeven. Ook wil dat zeggen dat u juridisch gezien nog steeds in dienst bent.

Het minder goede nieuws: het wil niet zeggen dat er geen reden is om u alsnog te ontslaan. Het wil enkel zeggen dat ontslag op staande voet geen gepast middel is gebleken. Wellicht is ontslag niet op staande voet wel gepast in uw situatie. Een dergelijke situatie zal zich bijvoorbeeld voordoen indien uw werkgever het ontslag op staande voet niet onverwijld aan u heeft medegedeeld of wanneer u niet direct de reden voor het ontslag te horen heeft gekregen.

Meestal zal de werkgever daarom tevens een procedure als opzegging voor zover vereist of ontbinding voor zover vereist starten om zeker te zijn dat u uit dienst blijft, zelfs indien u het ontslag op staande voet aanvecht. Daarover wordt later in dit artikel meer geschreven.

Het is in uw specifieke situatie dus van belang om te bekijken wat de reden was om ontslag op staande voet te krijgen. Is die reden ook voldoende om u op een normale manier te ontslaan, dan is de strategie wellicht anders, dan wanneer het ontslag op staande voet totaal onterecht is gegeven.

Protesteer schriftelijk en vernietig het ontslag op staande voet

Is het ontslag op staande voet onterecht gegeven, dan dient u het te vernietigen. Zoals gezegd, houdt dat in dat het ontslag juridisch gezien nooit heeft plaatsgevonden. U bent nog gewoon in dienst. U moet twee zaken doen:

  • U moet het ontslag vernietigen. Dat doet u via een schriftelijke verklaring aan uw werkgever. Normaliter wordt hier een aangetekende brief voor gebruikt. U geeft daarin aan dat u het niet eens bent met het ontslag op staande voet, waarom u het niet eens bent met het ontslag en dat u het wilt vernietigen;
  • U moet uzelf beschikbaar houden voor werk en dat moet u aan uw werkgever mededelen. Dat kan in dezelfde brief als bovenstaande brief (en dat is voor bewijstechnische redenen zelfs aanbevolen!). Dit is van belang, omdat u dan kunt aantonen dat het niet aan u ligt dat u niet heeft gewerkt en dat is dan weer van belang, omdat dan de regel ‘geen arbeid = geen loon’ niet geldt. U heeft door u beschikbaar te houden voor werk, nog steeds recht op loon. Leg dat uw werkgever uit én zeg erbij dat u verwacht dat hij het loon gewoon doorbetaalt.

De brief verstuurt u zo snel mogelijk: wacht u te lang, dan kan dat betekenen dat de mogelijkheid tot vernietiging reeds is verjaard, aangezien er zéér korte verjaringstermijnen gelden (ondanks dat ‘verjaring’ lijkt te impliceren dat we het over jaren hebben). Daarnaast, indien u niet snel reageert, kan dat betekenen dat u geen recht heeft op loondoorbetaling voor (een gedeelte van) de tijd die u niet aan het werk bent.

Het ontslag op staande voet wordt dus door bovenstaande verklaring vernietigd. Dat is slechts een juridische maatregel, uw werkgever zal namelijk hoogstwaarschijnlijk niet meewerken en zeggen dat vernietiging niet mogelijk is.

Loon opeisen (procedure)

Zoals gezegd, uw werkgever gaat waarschijnlijk niet meewerken in het geval u besluit dat uw ontslag op staande voet niet geldig is. Hij zal zich op het standpunt stellen dat hij u niet terug gaat nemen als werknemer én dat hij geen euro aan loon meer aan u gaat betalen. Wat hem betreft kunt u vernietigen totdat u een ons weegt.

Bij een vernietigd ontslag op staande voet, bent u volgens u nog gewoon in dienst. Dat houdt dus in dat u uw loon kunt opeisen (als u de stappen in de vorige paragraaf heeft gevolgd).

In eerste instantie zult u uw loon opeisen met een schriftelijke aanmaning. Mocht dat niet werken, dan zal uw werkgever moeten worden gedagvaard. Dat kan op twee manieren:

  • In een reguliere procedure. Een dergelijke procedure is definitief, maar duurt wel lang;
  • In een kort geding. Een kort geding is niet geheel definitief, maar is wel snel.

Verreweg in de meeste gevallen wordt het kort geding gebruikt wanneer het loon moet worden opgeëist. De procedure waarin dat gebeurt is een zogenaamde ‘loonvordering’.

Om een loonvordering voor de rechter aanhangig te maken, moet u een dagvaarding in kort geding schrijven. Dat is niet de gemakkelijkste opgave, want fouten in de dagvaarding kunnen ervoor zorgen dat hij ongeldig is. Een expert inschakelen is geen overbodige luxe. Wanneer de dagvaarding is voltooid, wordt aan de rechtbank om een zittingsdatum gevraagd en wordt de dagvaarding door een gerechtsdeurwaarder aan uw werkgever overhandigd.

In het kort geding komt dan het ontslag op staande voet aan de orde. Is dat rechtsgeldig gegeven, dan krijgt u uw loon niet. Is het niet rechtsgeldig gegeven, dan krijgt u uw loon wél (en bent u impliciet nog gewoon in dienst).

Mocht het kort geding niet gunstig uitpakken, dan is het nog steeds mogelijk om een reguliere procedure op te starten (de zogenaamde ‘bodemprocedure’) óf in kort geding in hoger beroep te gaan om alsnog het ontslag op staande voet van tafel te krijgen en uw loon te vorderen.

Onderhandeling

Eventueel wordt deze procedure doorkruist door onderhandelingen met (de jurist van) de werkgever. Het kan goed zo zijn dat de werkgever helemaal geen zin heeft in de onzekerheid van een procedure en de daarbij behorende kosten. Wellicht is de werkgever ook niet zeker dat het ontslag op staande voet wel stand houdt en wil hij wel tot een onderlinge regeling komen.

Daar komt u natuurlijk enkel achter door te onderhandelen met de werkgever. Gezien de verhoudingen die door het ontslag op staande voet waarschijnlijk inmiddels zijn ontstaan tussen u en uw werkgever, zal het erg lastig zijn om zelf met de werkgever te onderhandelen. Het is meestal beter en een stuk constructiever wanneer u dat een derde laat doen. Dat zou een kennis kunnen zijn, maar kan ook een professional (jurist) zijn.

Wordt tot een akkoord gekomen, dan houdt dat tevens in dat de procedure tot vernietiging van het ontslag op staande voet zal worden afgebroken en dat er een beëindigingsovereenkomst zal worden opgesteld.

Eventueel: Procedure: opzegging of ontbinding voor zover vereist

Is er niet in onderhandelingen tot een akkoord gekomen, of is dat nog niet gebeurd, dan heeft de werkgever weinig zekerheid. Hij weet dat u het ontslag op staande voet wilt aanvechten (of in de toekomst nog zult gaan aanvechten), waardoor hij niet zeker weet of dat stand houdt. Zou het stand houden, dan bent u nog gewoon in dienst en moet de werkgever met terugwerkende kracht alsnog al het verschuldigde loon uitbetalen. Voordat er duidelijkheid is over de vraag of het ontslag op staande voet gehandhaafd blijft, kunnen er maanden zijn verstreken.

Die kosten kunnen aanzienlijk zijn voor de werkgever. Daarom zal hij meestal een gerechtelijke procedure starten om ervoor te zorgen dat u alsnog ontslagen wordt zodat u:

  • niet meer kunt terugkeren in zijn organisatie;
  • geen enorme geldsom kunt ontvangen door een loonvordering.

U wordt dan dus alsnog ontslagen voor het geval dat u succesvol het ontslag op staande voet aanvecht. Het betreft dus een ‘voorwaardelijk’ ontslag.

Dit voorwaardelijk ontslag kan op twee manieren plaatsvinden:

  • Via een ontbinding voor zover vereist, waarbij de werkgever zich tot de kantonrechter wendt. Deze methode is snel, de ontslagtoets is gemakkelijker, maar kan wel zorgen voor een toegekende ontslagvergoeding;
  • Via een opzegging voor zover vereist, waarbij een ontslagvergunning bij het UWV wordt aangevraagd. De ontslagtoets is zwaarder, het is een langdradige procedure, maar er kan geen ontslagvergoeding worden toegekend (tenzij u als werknemer een ‘kennelijk onredelijk ontslag-procedure’ zou starten).

Meestal wordt gekozen voor een ontbinding voor zover vereist. De werkgever richt zich tot de kantonrechter, waar ook u als werknemer weer uw verhaal mag doen. Valt de procedure tegen voor de werkgever (ontslag met hoge ontslagvergoeding voor u), dan kan hij zijn verzoek intrekken. U wordt dan dus niet voorwaardelijk ontslagen.

Deze procedure loopt dus naast de procedure (meestal kort geding) van de loonvordering en de vernietiging van het ontslag op staande voet.

Ontslagvergoedingen bij ontslag op staande voet

Ontslag op staande voet gaat in eerste instantie niet samen met een ontslagvergoeding of gouden handdruk. De ontslagvergoeding wordt immers meestal toegewezen in het geval van een ontbinding via de kantonrechter en daar is in eerste instantie geen sprake van.

Er zijn wel mogelijkheden voor de werknemer om bij ontslag op staande voet alsnog een ontslagvergoeding te ontvangen. De meest voorkomende zijn:

  • In onderhandeling met de werkgever, omdat de werkgever vaak ook liever niet de onzekerheid heeft dat het ontslag op staande voet wordt vernietigd, zal hij regelmatig geld willen betalen om die onzekerheid af te kopen.
  • Via de kantonrechter, indien er een voorwaardelijk ontbindingsverzoek volgt op het ontslag op staande voet én indien de kantonrechter vindt dat u een ontslagvergoeding verdient. Tevens moet uw werkgever dan dus besluiten om het ontbindingsverzoek niet in te trekken. Let wel: het ontbindingsverzoek leidt tot een voorwaardelijke ontbinding. Ook de ontslagvergoeding zal voorwaardelijk zijn: u krijgt hem pas op het moment dat de ontbinding definitief wordt. Dat is het moment dat de eerste procedure is afgelopen en de rechter u gelijk heeft gegeven in het vernietigen van het ontslag op staande voet.

De hoogte van de ontslagvergoeding is niet in te schatten zonder de specifieke situatie te kennen. Over het algemeen zal de ontslagvergoeding hoger zijn als u lang in dienst was, een hoog brutoloon heeft en/of weinig tot geen schuld heeft aan het ontslag op staande voet.

WW-uitkering aanvragen

Moet u tijdens deze procedures al een ww-uitkering aanvragen? Dat ligt er wederom aan.

  • Bent u terecht op staande voet ontslagen? Dan zal het voor u lastig zijn om een ww-uitkering aan te vragen, aangezien u zogenaamd ‘verwijtbaar werkloos’ bent geworden. Dat houdt simpelweg in, dat het uw eigen schuld is dat u werkloos bent geraakt. Zoals eerder in dit artikel reeds werd aangehaald, kan het verstandig zijn om toch met uw werkgever te spreken om te bekijken of uw ww-rechten kunnen worden veiliggesteld.
  • Bent u onterecht op staande voet ontslagen? In dat geval zult u vermoedelijk het ontslag op staande voet vernietigen als uw werkgever niet meewerkt. U bent op dat moment officieel niet meer werkloos en dient dus enkel een loonvordering in. Uiteindelijk kan deze situatie erop neerkomen dat u alsnog een beroep op het UWV zult moeten doen.

Zoeken naar een nieuwe baan direct na ontslag op staande voet

Veel werknemers vragen zich ook af, of ze al op zoek kunnen naar een nieuwe baan wanneer ze ontslag op staande voet hebben gekregen. Ook daar zijn twee mogelijkheden:

  • Bent u terecht ontslagen op staande voet? Dan zou u op zoek kunnen gaan naar een nieuwe baan. Let wel op dat het verzwijgen van het ontslag op staande voet bij uw vorige werkgever mag, maar dat u niet mag liegen erover wanneer u wordt gevraagd hoe de arbeidsovereenkomst is geëindigd. Doet u dat toch, dan kan dat voor uw nieuwe werkgever een reden zijn om u te ontslaan (al dan niet op staande voet).
  • Bent u onterecht op staande voet ontslagen, dan zult u waarschijnlijk een juridische procedure starten indien onderhandelingen met uw werkgever niets opleveren. U stelt uzelf dan op het standpunt dat u helemaal niet werkloos bent, want u vordert uw loon op. U heeft nog gewoon een baan. Als u dat van mening bent, waarom zou u dan gaan solliciteren? Toch gaan solliciteren (omdat u immers ook een kans heeft om de procedure te verliezen en omdat bij winst de goede verstandhouding met uw werkgever kapot is) is aantrekkelijk, maar kan eventueel ook een reden zijn om u (bij een ontbindingsprocedure voor zover vereist) een lagere ontslagvergoeding te geven omdat u reeds een nieuwe baan heeft gevonden en de gevolgen van het ontslag op staande voet minder groot voor u zijn.

Ontslag op staande voet in het nieuwe ontslagrecht

Dit artikel zal met de ingang van het nieuwe ontslagrecht (juli 2015) grotendeels in stand blijven. Het verschil dat het nieuwe ontslagrecht voor ontslag op staande voet zal maken zal zich voornamelijk toespitsen op de procedures voor het voorwaardelijke ontslag.

Er blijven dan niet meer twee mogelijkheden (ontbinding voor zover vereist én opzegging voor zover vereist) voor de werkgever over, maar nog maar één mogelijkheid: de werkgever moet naar de kantonrechter voor een ontbinding voor zover vereist indien hij zeker wil zijn dat u niet meer terugkeert na het ontslag op staande voet.

Conclusie

Het ontslag op staande voet is ingrijpend voor u als werknemer. U moet er snel tegen optreden wanneer u het niet eens bent met het ontslag op staande voet. In dit artikel staat in elk geval precies beschreven wanneer het ontslag geldig is en wanneer niet.

Ontslag op staande voet gaat, indien het onterecht is gegeven, samen met een aantal procedures. Meestal betreft dat een loonvordering op initiatief van de werknemer en/of een opzegging of ontbinding voor zover vereist op initiatief van de werkgever.

Vaak zijn er tevens nog mogelijkheden om met de werkgever te onderhandelen om zo tot een oplossing te komen. Dat werkt uiteraard het best indien het niet door u als (oud)werknemer wordt gedaan, maar door een derde, eventueel door een juridisch professional.

Ten slotte: ontslag op staande voet is een lastig onderwerp. Besluit u een jurist in te schakelen, dan is het verstandig om een jurist te kiezen die ervaring heeft met het arbeidsrecht of die er zelfs in gespecialiseerd in is.

Ik wens u veel succes, sterkte en wijsheid! Mochten wij nog iets voor u kunnen doen, dan horen we dat uiteraard graag.

Auteur

mr. B.G.N. (Bart) Gubbels - Advocaat
handels- en ondernemingsrecht, arbeidsrecht, contractenrecht


Juridische hulp nodig?

Onze advocaten laten u graag weten wat ze voor u kunnen betekenen: van adviseren tot procederen. Lees meer over onze zakelijke diensten, onze diensten voor particulieren of neem direct contact met ons op via onderstaande knop.

Neem contact op