ontslag op staande voet

Ontslag op staande voet

Kennis Artikelen Arbeidsrecht

Dit artikel gaat over ontslag op staande voet. Ontslag op staande voet kan worden gegeven door een werkgever, maar ook een werknemer kan ontslag op staande voet nemen. In dit artikel gaat het, net als het overgrote gedeelte van de praktijkgevallen, om de eerste situatie: de werknemer die door zijn baas ontslag op staande voet krijgt.

Ontslag op staande voet krijgen is iets dat een werknemer niet hoopt mee te maken, maar toch gebeurt het regelmatig. Soms vanwege diefstal, soms vanwege een arbeidsconflict, van welk soort dan ook. Dit artikel licht toe wanneer u ontslag op staande voet mag krijgen (of als ondernemer mag geven) en wat de gevolgen zijn van ontslag op staande voet.

Ontslag op staande voet, wanneer mag dat?

Als werkgever zijn er enkele mogelijkheden om van een werknemer (met een contract voor onbepaalde tijd) af te komen. De meest gebruikte en de meest bekende zijn ‘opzegging‘, ‘ontbinding‘ en ‘wederzijds goedvinden’.

Wederzijds goedvinden zegt het zelf al: beide partijen zijn het eens dat er een einde aan de arbeidsovereenkomst moet komen. Als dat echter niet het geval is (zoals bij een mogelijk ontslag op staande voet), blijven er nog twee mogelijkheden over.

Ontbinding gaat via de kantonrechter en is een vaak kostbare procedure. Vaak krijgt de werknemer een zak geld mee en meestal zijn er kosten van juristen die bij de zaak betrokken zijn. De ontbinding is de snelle route voor het beëindigen van de arbeidsovereenkomst terwijl de andere partij (meestal de werknemer) niet meewerkt.

Dan blijft over ‘opzegging’. Volgens de wet moet voor opzegging een vergunning bij het UWV worden aangevraagd. Wordt dat niet gedaan, dan is de opzegging ‘vernietigbaar’, dus kan deze ongedaan worden gemaakt. Dit is een goedkopere procedure dan de ontbinding, maar deze duurt wel langer. De aanvraag bij het UWV kan echter achterwege blijven wanneer er sprake is van een dringende reden, een reden voor ontslag op staande voet. Dit ontslag op staande voet moet wel ‘onverwijld’ (per direct) worden medegedeeld aan de werknemer.

Kortom: is er sprake van een dringende reden, dan kan iemand ontslag op staande voet krijgen en moet hem dit per direct worden medegedeeld.

Wat is een dringende reden voor ontslag op staande voet?

De wet geeft ook aan welke zaken een dringende reden voor ontslag op staande voet kunnen inhouden. Let op: het betreft redenen die ontslag op staande voet ‘kunnen’ inhouden. Dat houdt in dat deze redenen niet altijd inhouden dat er ontslag op staande voet mag worden gegeven, maar dat dat wel meestal het geval is.

Welke redenen betreft het? Het gaat om het misleiden van de werkgever tijdens het sluiten van de arbeidsovereenkomst, het ernstig ongeschikt zijn voor het werk, het ondanks waarschuwing dronken zijn, het plegen van misdrijven als diefstal, bedrog of verduistering, het mishandelen, beledigen of bedreigen van de werkgever of zijn familie, het proberen te verleiden van medewerknemers of de werkgever, het ernstig gevaar veroorzaken voor goederen of personen, het weigeren te voldoen aan redelijke bevelen, het grovelijk veronachtzamen van de plichten van de arbeidsovereenkomst en het door opzet of roekeloosheid ongeschikt worden voor de arbeid.

Het betreft dus een hele lijst. Staat de gewenste reden voor ontslag op staande voet er niet tussen? Dan is er nog een vangnet: er kan altijd nog een beroep worden gedaan op ‘daden, eigenschappen of gedragingen van de werknemer, die ten gevolge hebben dat van de werkgever redelijkerwijze niet kan gevergd worden de arbeidsovereenkomst te laten voortduren’.

Deze lijst en het vangnet lijken erg in het nadeel van de werknemer, maar dat valt best wel mee. De werkgever moet echt een zwaarwegende reden hebben wil hij kunnen overgaan tot ontslag op staande voet. Om maar een voorbeeld te noemen: De werknemer die op zijn laatste dag voor pensionering na een lange diensttijd bij de HEMA twee blikken motorolie van zijn werkgever meeneemt, mag geen ontslag op staande voet krijgen (Arrest Hema I). De reden daarvoor is dat de werknemer al jaren in dienst is en dat het feit dat hij iets kleins van de HEMA heeft gestolen/meegenomen niet voldoende is om ontslag op staande voet te rechtvaardigen.

Dat wil overigens niet zeggen dat hij het zich kan permitteren om toch die blikken motorolie mee te nemen, ‘normaal’ ontslag is in een dergelijk geval sowieso wel nog mogelijk. Dat duurt langer, maar het effect is hetzelfde.

Gevolgen van ontslag op staande voet

De gevolgen van een ontslag op staande voet dat niet wordt aangevochten zijn tweeledig.

Allereerst zal de werknemer uiteraard zijn baan per direct kwijt zijn en zal hij dus ook géén salaris meer ontvangen, immers: geen arbeid, geen loon. Hij zal dus een beroep moeten doen op de sociale zekerheid.

Dat is ook direct het tweede punt: een WW-uitkering zal meestal niet worden toegekend, aangezien het UWV het ontslag op staande voet meestal als ‘verwijtbaar werkloos’ ziet en bij ‘verwijtbare werkloosheid’ geen WW-uitkering wordt gegeven. Daarom moet iemand die ontslag op staande voet krijgt meestal terugvallen op een bijstandsuitkering. Ter indicatie: die is rond de 650 euro netto per maand, geen vetpot dus. Daarnaast zijn er nog een aantal andere voorwaarden voor de bijstandsuitkering, waardoor velen er geen beroep op kunnen doen en bijvoorbeeld eerst hun huis of spaargeld moeten ‘opeten’.

Hoe kunt u een ontslag op staande voet aanvechten?

Het verschilt uiteraard naargelang de reden waarom ontslag op staande voet is gegeven of het zinvol is om het ontslag aan te vechten. Het komt er eigenlijk altijd op neer dat er moet worden aangetoond dat er geen dringende reden was om over te gaan tot ontslag op staande voet, of dat het ontslag niet ‘onverwijld’ is gegeven.

Mocht het lukken om te laten zien dat er geen dringende reden aanwezig was of het ontslag op staande voet niet onverwijld is gegeven, dan was er dus ook geen ontslag op staande voet mogelijk. In dat geval had voor ontslag gewoon de weg van de ontslagvergunning via het UWV bewandeld moeten worden (of, als alternatief: had ontslag moeten plaatsvinden via een ontbinding bij de kantonrechter). De ontslagvergunning is niet aangevraagd, dus is het ontslag vernietigbaar. De werknemer is dan nog steeds in dienst en de werkgever moet hem dus ook het loon uitbetalen van de afgelopen periode, zelfs als hij niet heeft gewerkt. Doordat gerechtelijke procedures slepend zijn kan dat vaak loon van één of meerdere jaren betekenen.

Om dat te voorkomen, zorgen werkgevers er na een ontslag op staande voet vaak voor dat ze alsnog bij de rechtbank om ontbinding ‘voor zover vereist’ vragen of bij het UWV een ‘ontslagverzoek voor zover vereist’ vragen. Dan ontbindt de rechtbank de arbeidsovereenkomst alsnog, of geeft het UWV alsnog een ontslagvergunning af voor het geval de werknemer kan aantonen dat het ontslag op staande voet niet rechtsgeldig is.

Het is als werknemer altijd verstandig om de werkgever te kennen te geven dat u beschikbaar bent voor arbeid. Doet u dat niet, dan kan de werkgever achteraf stellen dat u niet beschikbaar was voor arbeid en dus het principe ‘geen arbeid, geen loon’ geldt, wanneer blijkt dat het ontslag op staande voet onterecht is gegeven. Daarnaast is het verstandig een jurist in de arm te nemen als ontslag op staande voet is gegeven. De financiële belangen zijn immers erg groot (geen baan én meestal geen WW) en de problemen zijn vaak niet te overzien. Een jurist kan inschatten of een procedure zinvol is en kan deze procedure (een loonvordering) starten en kan u bijstaan bij eventuele door de werkgever gestarte procedures (zoals bijvoorbeeld een procedure tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst voor zover vereist).

Ontslag op staande voet – Conclusie

Ontslag op staande voet kan enkel worden gegeven als er sprake is van een dringende reden. Die dringende reden moet natuurlijk wel zwaarwegend zijn. Daarnaast moet het ontslag op staande voet ‘onverwijld’, dus direct, worden gegeven.

Wanneer u als werknemer ontslag op staande voet heeft gekregen, is het verstandig om onze handleiding bij ontslag op staande voet door te nemen. Die is een stuk uitgebreider dan dit artikel.

Als het ontslag op staande voet is gegeven of zal worden gegeven, is het verstandig om een jurist in te schakelen, gezien de enorm grote belangen die spelen bij een dergelijke zaak. Doe dat dan zo snel mogelijk: bij ontslag op staande voet ‘telt elk uur’.

Auteur

mr. B.G.N. (Bart) Gubbels - Advocaat
handels- en ondernemingsrecht, arbeidsrecht, contractenrecht


Juridische hulp nodig?

Onze advocaten laten u graag weten wat ze voor u kunnen betekenen: van adviseren tot procederen. Lees meer over onze zakelijke diensten, onze diensten voor particulieren of neem direct contact met ons op via onderstaande knop.

Neem contact op